„Perfumy (...) są jak wiadomość, którą chce się przekazać. Nie potrzeba do tego żadnego języka. Można być głuchoniemym, można być z innej cywilizacji, a i tak zrozumie się tę wiadomość” – Janusz Leon Wiśniewski „Samotność w sieci”.

Tworzenie perfum to  skomplikowany proces, który wymaga użycia olejków zapachowych, środków wzmacniających oraz homogenizujących. Olejki zapachowe pozyskuje się poprzez ekstrakcję i zatężanie czynników zapachowych z wybranych części roślin (coraz rzadziej zwierząt), jak np. kwiat jaśminu czy liście mięty itp. Obecnie znacznie częściej powstają poprzez mieszanie syntetycznych związków chemicznych o silnym zapachu.
Wysoko wrzące, mało lotne związki chemiczne lub naturalne produkty o podobnych właściwościach, to środki wzmacniające. Nie posiadają zbyt intensywnego własnego zapachu (często jest to nawet zapach nieprzyjemny), za to wzmacniają zapach olejków. Jako przykład mogą tu posłużyć: kastoreum, ambra, cybet i piżmo.
Zadaniem środków homogenizujących jest uzyskanie jednolitego, nierozwarstwiającego się roztworu mieszaniny związków chemicznych i olejków. Najczęściej stosuje się tu mieszaniny ciekłych tłuszczów pochodzenia naturalnego, zwane balsamami. Współcześnie coraz częściej jednak zastępuje się je zupełnie bezwonnymi polimerami o własnościach amfifilowych (rozpuszczających). Niektóre naturalne środki wzmacniające, takie jak tran czy ambergris, pełnią jednocześnie rolę środków homogenizujących.
Klasyfikacja zapachów uzależniona jest od zawartości olejków zapachowych:
- perfumy – 15-30 proc.,
- woda perfumowana (EDP) – 10-15 proc.,
- woda toaletowa (EDT) – 5-10 proc.,
- woda kolońska (EDC) – 3-5 proc.,
- woda odświeżająca – 1-3 proc.

Kompozycje zapachowe
Mieszanina olejków i środków wzmacniających jest nazywana kompozycją zapachową. To ona decyduje o specyficznym zapachu, który jednoznacznie kojarzy się z daną marką perfum. Jedną i tę samą kompozycję można wykorzystywać później w wielu różnych, „perfumowanych” produktach kosmetycznych. Kompozycje te są albo silnie strzeżoną przez firmy kosmetyczne tajemnicą, albo zastrzegane patentami, jako swoisty znak towarowy.
Tworzenie kompozycji zapachowych to wielka sztuka. Zajmuje się nią kilkadziesiąt tysięcy ludzi na całym świecie. Ci o szczególnych predyspozycjach do tworzenia takich kompozycji nazywani „nosami”. Nie posiadają bardziej wyczulonego węchu od przeciętnych ludzi, ale mają bardzo rozwiniętą wyobraźnię zapachową.

Skład perfum
Kompozycje zapachowe składają się zazwyczaj z mieszaniny kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu składników. Część z nich jest pochodzenia naturalnego, inne to syntetyczne związki chemiczne. Składniki te dzieli się na tzw. nuty zapachowe: bazową, średnią i wysoką.
Nuta bazowa to składniki najwolniej uwalniane do powietrza. W jej skład wchodzą zazwyczaj środki wzmacniające, które często same w sobie mają raczej nieprzyjemny zapach oraz „najcięższe” składniki olejków zapachowych.
Nuta bazowa, chociaż czuje się ją niezbyt intensywnie, ma decydujące znaczenie dla charakteru danej kompozycji. Coraz częściej wykorzystuje się w niej związki chemiczne, które nie pachną ale, w wyniku kontaktu z potem lub wilgocią, ulegają rozkładowi z wydzieleniem związku pachnącego. W ten sposób można „przemycać” do nuty bazowej składniki, które wcześniej mogły występować wyłącznie w nucie wysokiej.
Nuta średnia, zwana też łączącą lub nutą serca, składa się ze związków zapachowych o średniej lotności i zwykle dość słabej intensywności zapachu. Nuta ta w wielu kompozycjach nie jest świadomie odczuwana, ale bez niej kompozycja byłaby niepełna, a nutę bazową i wysoką odczuwałoby się jako dwa, zupełnie odrębne zapachy.
Nuta wysoka składa się ze związków najbardziej lotnych i posiadających intensywny zapach. Odczuwana jest tuż po otwarciu flakonika z perfumami, ale po wtarciu perfum w skórę – szybko zanika.
Zapachy w nutach przeplatają się często na sposób przypominający tworzenie muzyki lub wierszy. Są więc kompozycje z zapachem wiodącym, który pojawia się we wszystkich trzech nutach (składniki mają zbliżony do siebie zapach). W kompozycjach „rymowanych” występują dwa lub więcej podobnie pachnące składniki w nucie bazowej i wysokiej, zaś nuta średnia jest ich pozbawiona. Najtrudniejsze do skomponowania, ale jednocześnie najbardziej oryginalne są kompozycje „kontrastowe”. Brak w nich powtarzających się składników. Zamiast tego są składniki kontrastujące, niwelowane i uzupełniane przez składniki neutralne.

Klasyfikacja zapachów
Klasyfikacja zapachów jest pomocna w wyborze ulubionej linii zapachowej. Obecnie wyróżnia się siedem podstawowych grup zapachów. Rzadko jednak występują one w czystej postaci. Najczęściej tworzy się z nich różnorodne kompozycje.
- Cytrusowe (zielone) – zapachy odświeżające, sportowe oraz tzw. unisex. Ich główne elementy stanowią: cytryna, bergamotka, mandarynka, grapefruit i kwiat pomarańczy.
- Kwiatowe – najbardziej rozległa grupa. Akcenty kwiatowe zawierają w różnych proporcjach wszystkie perfumy. Najbardziej popularne kwiaty to: róża, jaśmin, fiołek, bez, konwalia, narcyz i tuberoza.
- Paprociowe – głównie klasyczne zapachy męskie, oparte na nutach: lawendowej, leśnej, mchu dębowego, kumaryny i bergamoty. Ich nazwa wywodzi się od męskich perfum Fougere Royale, co znaczy „królewska paproć”.
- Szyprowe – zapachy oparte na mchu dębowym, labdanum, paczuli i bergamocie. Nazwa pochodzi od perfum Chypre Françoisa Coty’ego, stworzonych na pamiątkę pobytu na Cyprze.
- Leśne – zawierają ciepłe nuty sandałowe i cedrowe oraz paczulę, które w połączeniu z akcentami korzennymi tworzą wiele zapachów dla mężczyzn.
- Ambrowe (orientalne) – zapachy słodkie, o dużej zawartości wanilii i akcentów żywicznych. Dawniej zawierały także ambrę szarą (wydzielinę z przewodu pokarmowego kaszalota, która dziś jest bardzo rzadką i cenną substancją). Ich nazwa pochodzi od perfum Ambre Antique François Coty’ego.
- Skórzane – nuty odtwarzające zapach skóry, dymu, palonego drewna i tytoniu. Jest ich bardzo mało i są to zapachy wyłącznie męskie.

Jak dobierać perfumy
Odpowiednio dobrany zapach poprawia samopoczucie, łagodzi napięcia i zmęczenie. Przykładowo lawenda uspokaja i wycisza, jaśmin pobudza mózg, mięta wzmaga czujność, a wanilia zmniejsza zdenerwowanie.
Najlepszą porą na dobranie perfum jest przedpołudnie, ponieważ w tym czasie zmysł węchu jest najbardziej wrażliwy. Zapach jest dobrze dobrany, jeśli po kilku dniach używania nie czujemy go na sobie. Co jakiś czas perfumy należy jednak zmieniać, ponieważ węch to zmysł reagujący na nowości i po upływie około trzech miesięcy stosowania tego samego zapachu, nasz partner już go nie czuje.
Perfumy powinny być odpowiednio dobrane nie tylko do typu urody, stylu, stroju czy okazji. Muszą także pasować do temperamentu i osobowości człowieka. Dlatego osoby o cerze śniadej i tłustej powinny dobierać zapachy niezbyt intensywne, ponieważ na ich ciele łatwiej się one utrwalają. Przy cerze suchej i jasnej wskazane są zapachy skondensowane, gdyż inne na takiej skórze szybko wietrzeją. Do ludzi stanowczych i pewnych siebie pasują perfumy mocne i intensywne, a do osób delikatnych – lekkie i słodkie.

Jak stosować perfumy
Perfumy rozwijają swój zapach w miejscach, gdzie pod skórą pulsuje krew. Z tego powodu powinno się nimi skrapiać nadgarstki, obojczyki, zagłębienia pod kolanami i skórę za uszami, a także włosy. Nie należy oceniać perfum rozpylonych na ubraniu, ponieważ tkaniny różnie przyjmują i czasami zniekształcają zapachy. Trwałość zapachów zależy od wielu indywidualnych czynników: fizjologii, kwasowości i temperatury skóry, składu wody, diety oraz samopoczucia psychicznego i fizycznego. Wpływ mają na to również same składniki. Zapachy ciężkie, korzenne i zmysłowe są trwalsze od lekkich i ulotnych.
Aby odczuć właściwy dla danego zapachu bukiet, należy odczekać około 15 minut, ponieważ wcześniej odparowują najbardziej ulotne związki i spirytus. Jesteśmy w stanie sprawdzić na raz tylko 3-4 zapachy, po czym należy powąchać ziarna kawy, aby móc właściwie rozpoznawać kolejne i wśród nich wybrać te najbardziej odpowiednie dla siebie.

Tekst powstał na podstawie informacji udostępnionych przez firmę Luxure

Tekst: ANNA KLICHOWSKA

Wiadomości Kosmetyczne, Październik 2009 Nr 10(36)

Kosmetyki – produkcja i handel, setki rynkowych nowości: pielęgnacja, makijaż, zapachy i najbardziej aktualne trendy!